Zonsverduistering: hoe je die veilig kunt bekijken met een zelfgemaakte pinhole-camera

Zonsverduistering: hoe bekijk je die veilig (zonder speciale bril)

Leestijd: ongeveer 6 minuten

Een zonsverduistering is een van de meest fascinerende natuurverschijnselen — en een van de gevaarlijkste voor onze ogen als je het verkeerd aanpakt. Goed nieuws: er is een eenvoudige, gratis en 100% veilige methode om dit verschijnsel te bekijken zonder ooit je gezichtsvermogen in gevaar te brengen. Ze heet de pinholemethode, is zo oud als de wereld en kan in 15 minuten worden gemaakt met een schoenendoos.

Bij Sunslice houden we van de zon in al haar vormen: de zon die zich enkele minuten achter de maan verschuilt, en de zon die onze zonnepanelen 365 dagen per jaar oplaadt. Hier is onze complete gids om de volgende zonsverduistering veilig te bekijken — met het gezin, vrienden of alleen.

Wat is een zonsverduistering precies?

Een zonsverduistering vindt plaats wanneer de maan precies tussen de aarde en de zon door beweegt en haar schaduw op onze planeet werpt. Gedurende enkele minuten kan het midden op de dag donkerder worden. Er zijn drie soorten zonsverduisteringen:

• Gedeeltelijke — de maan bedekt slechts een deel van de zonneschijf. Er blijft voortdurend een sikkel licht zichtbaar.

• Ringvormige — de maan staat verder van de aarde en lijkt kleiner: rondom de maan blijft een dunne lichtkring zichtbaar.

• Totale — de zon volledig bedekt is. De hemel wordt donkerder en de zonnecorona wordt enkele ogenblikken zichtbaar.

De valkuil: waarom je NOOIT rechtstreeks naar de zon kijkt

Zelfs als de maan de zon gedeeltelijk bedekt, zendt de zon voldoende sterk licht en straling uit om het netvlies binnen enkele seconden te verbranden. Deze verbranding doet geen pijn — het oog heeft geen pijnreceptoren — waardoor je niets voelt terwijl de schade onomkeerbaar is.

Dit beschermt je ogen NIET, ondanks wat sommige mensen denken:

• Zonnebrillen — zelfs als ze zeer donker zijn of op elkaar zijn gelegd, filteren ze de gevaarlijke straling niet.

• Röntgenfoto's, belichte films of cd's — deze «middeltjes van grootmoeder» laten onzichtbare straling door die net zo schadelijk is.

• Een verrekijker of camera — zonder een gecertificeerd zonnefilter bundelen ze het licht en vergroten ze het gevaar.

• Niet-gecertificeerde knutsel- of lasfilters — alleen ISO 12312-2-filters zijn ontworpen voor de zon.

De pinholecamera: de oudste «camera» ter wereld

Het woord komt uit het Grieks: stenos (nauw) en ops (oog). Het principe is eenvoudig: een heel klein gaatje in een ondoorzichtige wand volstaat om aan de andere kant een omgekeerd beeld te projecteren van wat zich ervoor bevindt — hier de zon. Dit optische verschijnsel, ook wel «donkere kamer» genoemd, is al sinds de oudheid bekend: al in de 5e eeuw v.Chr. beschreef de Chinese filosoof Mozi het principe.

Het voordeel is onmiskenbaar: je observeert nooit de lichtbron, maar alleen de projectie ervan op een scherm. Geen enkel risico voor je ogen, zelfs midden in de zonsverduistering — een methode die voor iedereen toegankelijk is, ook voor kinderen.

Maak in 15 minuten je eigen pinholecamera

Het benodigde materiaal past in één lade:

• 1 stevige kartonnen doos (een schoenendoos is ideaal)

• 1 vel aluminiumfolie

• 1 vlak vel wit papier

• 1 naald of punaise

• Een schaar of cutter en plakband

De stappen:

1. Sluit de doos en maak de binnenkant indien mogelijk zwart om het contrast te verbeteren.

2. Snijd een vierkant van ongeveer 2×2 cm uit een korte zijde, bedek het met strak gespannen aluminiumfolie en prik met een naald één klein, net gaatje in het midden.

3. Plak een vel wit papier aan de binnenkant, op de tegenoverliggende zijde van het gaatje: dit is het projectiescherm.

4. Snijd een observatievenster uit in de bovenkant van de doos, vlak bij het scherm.

Om te observeren: ga met je rug naar de zon staan, richt de geperforeerde kant naar de zon zonder ooit door het gaatje te kijken en kijk vervolgens door het venster — het beeld van de zon verschijnt op het scherm. Tip: hoe langer de doos, hoe groter het beeld (maar iets minder helder).

De 3 gouden regels om te onthouden

• 1. Kijk NOOIT rechtstreeks naar de zon, met het blote oog of door een instrument zonder filter.

• 2. Kijk NOOIT door het gaatje van de pinhole.

• 3. We bekijken uitsluitend de projectie van de zon op het scherm, door het observatievenster.

Wil je op de dag zelf een printbare versie meenemen, met alle schema's? Onze complete gids «Een zonsverduistering veilig bekijken» is als pdf verkrijgbaar bij het Sunslice-team.

En na de zonsverduistering? De zon blijft altijd schijnen

Een zonsverduistering duurt maar een paar minuten, maar de zon levert 365 dagen per jaar gratis en krachtige energie. Bij Sunslice ontwerpen we draagbare zonnepanelen die erop gericht zijn deze energie overal waar je gaat op te vangen: tijdens het wandelen, op reis, in de camper of gewoon in de tuin.

• Lichte en opvouwbare zonnepanelen, ontworpen voor onderweg

• Laad je apparaten op waar je ook bent, zonder stopcontact

• Schone en onbeperkte energie, letterlijk binnen handbereik

De zon gaat nooit uit. Je kunt er maar beter van profiteren.